1903’TE BÖLGEMİZDE TEREYAĞI İMÂLİ (2)

1903’TE BÖLGEMİZDE TEREYAĞI İMÂLİ (2)
 
Mevlüt KAYA
 
1900’lerde, kıyı şeridinde Alaçam’dan Hopa’ya dek uzanan Trabzon vilayetinde hayvancılığın bir getirisi olarak süt ürünlerinin içerisinde, tereyağı önemli bir yer tutmaktaydı. 1903 yılı salnamesinde süt ürünlerinin mevcut durumuna, tereyağı, kaymak ve peynir üretiminde kullanılan yöntemlere, yağ üretiminde bazen başvurulan hilelerin ürün kalitesini düşürdüğüne değinilmiş, bu türden ürünlerin imalatında asıl izlenmesi gereken yolun neler olduğu yazılmış, Avrupa ve ABD’deki üretim tarzından örnekler verilmiştir.
1903 Salnamesinde, süt ürünlerinin kalitesinin ve niceliğinin arttırılması yönünde üretici bilgilendirilmek istenmiş ve bu yönde bir araştırma yazısına yer verilmiştir:
“Süt bir kap içerisinde az çok bir müddet çalkalanıp dökülecek olur ise yağ alınabileceği ma’lumdur; bu surette yağı ayrılan süt yine başka şeylerde kullanılabilir. Fakat sütten bu yolla yağ çıkarmak için pek büyük yayıklar yapmak ve uzun müddet uğraşmak lazım gelir. Bunun için Anadolu’nun çok yerlerinde sütü yoğurt haline getirdikten sonra dökmek sureti tercih olunmakta ve Avrupa’da ve yine Memalik-i Osmaniye’nin bir hayli yerlerinde sütün üzerinde toplanan kaynaktan yağ yapılmakta olduğunu söylemiş idik. Şu halde tereyağı yapmak için başlıca üç ameliyata lüzum vardır: Birinci ameliyat sütün kaymağını ayırmaktan, ikincisi ayrılan kaymağı dökmekten ve üçüncüsü yağın ayranını çıkarmaktan ibarettir […]”
1903 Salnamesinde yukarıda sözü edilen yağ çıkarmada üç farklı yöntem, ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Süt ürünlerinin imal edilmesinde son zamanlarda çıkan alet veya makinelerin, imalatı nasıl kolaylaştırdığına ve önemine değinilmiştir. Salnamedeki ilgili yazıda, Trabzon ile civar kazalarda “senede birkaç yüz bin okka tereyağı imal ve ihraç” edildiği aktarılmıştır. Anadolu’nun çoğu yerinde yapılan “krem ile ayranın birlikte dökülmesi suretiyle yapılan yağlardan, “bu usul ile daha ziyade yağ istihsal olunabilir ise de yapılan yağların çok defa kokusuz ve fena olduğu ve pek az dayandığı görülür” şeklinde bahsedilmiş ve “yağcılıkta en iyi usul kremi yani sütün kaymağını yayıkta dökmekten ibarettir” denilmiştir.
Salnamede, yağ yapmak için en iyi vakitlerin yazları akşam, kışları ise sabah vakitleri olduğu yazılmıştır. Ayrıca, yağın ayranının çıkarılmasında Avrupa’da kullanılan makinelere dikkat çekilmiştir:
“Bu son zamanlarda Avrupa’da yağın ayranını çıkarmak için bir takım makineler icat olunmuştur. Bunların esası “kuvve-i müba’ide-i an-il-merkez” kaidesine müstenid olup sütün kremini ayırmak için daha yukarıda tarif ettiğimiz makinelere tamamıyla müşabihtir. Bu makineler gayet seri’ bir hareket-i mihveriye ile tereyağını o kadar süratle döndürür ki mesamatında bulunan ayran ve süt yağın bulunduğu tel mahfazanın deliklerinden harice doğru fışkırır. Bunlarla yağın ayranını çıkarmak için üç dört dakika kifayet eder. Bundan sonra da yağı yoğurmak lazım geleceğini hatırdan çıkarmamalıdır.” (Kaynak: 1903 Yılı Trabzon Vilayeti Salnamesi, haz. Kudret Emiroğlu, c. 21, ss.184-198).
1903 Salnamesinde yer alan tereyağı imalatı faslında ayrıca tereyağının uzun süre muhafaza edilebilmesine dair yöntemler ele alınmıştır. Tereyağının bir asır öncesindeki muhafaza koşullarına dair kısmı ise başka bir yazıda aktarmaya çalışacağız…
 
Dikkat! Yazılan yorumlar hiçbir şekilde sitenin görüş ve düşüncelerini yansıtmamaktadır. Yorumlar, yazan kişiyi bağlayıcı niteliktedir.

BU HAFTA OKUNANLAR

ANKET

Türkiye′de salgını önlemek için alınan ek tedbirler yeterli mi?
İmsak00:00
Güneş00:00
Öğle00:00
İkindi00:00
Akşam00:00
Yatsı00:00

GÜNLÜK BURÇLAR

KoçBoğaİkizlerYengeçAslanBaşakTeraziAkrepYayOğlakKovaBalık

SÜPER LİG

TakımOGMBAP

TARİHTE BUGÜN

2018

Bilim insanları, İtalya'nın Pollino Milli Parkı'nda yaklaşık bin 230 yaşında olduğu sanılan bir çam ağacı tespit etti

2017

Afganistan'ın başkenti Kabil'de, diplomatik temsilciliklerin de bulunduğu Vezir Ekber Han bölgesinde düzenlenen saldırıda, 80 kişi hayatını kaybetti

2017

Şırnak'ın Uludere ilçesine bağlı Şenoba beldesinden havalanan Couger tipi helikopter, gerilim hattına takılarak düştü. Kazada 13 asker şehit oldu

2017

Rusya Devlet Başkanı Putin, Türkiye'ye ve Türk vatandaşlarına yönelik bazı ekonomik kısıtlamaları iptal eden kararnameyi imzaladı

2016

Rus ordusuna ait savaş uçaklarının İdlib'de düzenlediği hava saldırısında 23 kişi öldü, 35 kişi yaralandı

2015

Hindistan'ın güneyinde etkili olan aşırı sıcaklar nedeniyle 2 bin 200'ü aşkın kişi öldü

2015

Türk Sanat Müziği sanatçısı Behiye Aksoy 82 yaşında hayatını kaybetti

2013

FIFA, 63. FIFA Kongresi'nde, futbol sahalarında ırkçı eylemler yaşanması halinde küme düşürme, puan silme, turnuvalara katılamama ve en az 5 maç hak mahrumiyeti gibi yaptırımlar öngören yeni kuralları oy birliğiyle kabul etti

2012

Mısır'da, Cumhurbaşkanı Enver Sedat'ın 1981'de suikaste kurban gitmesinin ardından yürürlüğe giren olağanüstü hal kaldırıldı

2010

Almanya Cumhurbaşkanı Horst Köhler görevinden istifa etti

2010

İsrail, ''Rotamız Filistin, Yükümüz İnsani Yardım'' kampanyası kapsamında, Gazze'ye insani yardım malzemesi götüren 6 gemilik filoya saldırdı. Mavi Marmara gemisinde 9 Türk hayatını kaybetti, çok sayıda kişi yaralandı

2002

2002 FIFA Dünya Kupası Güney Kore ve Japonya'da başladı.

2000

Anayasa Mahkemesi Başkanlığı'na Mustafa Bumin seçildi

1999

Terör örgütü PKK'nın elebaşı Abdullah Öcalan'ın yargılanmasına, İmralı Adası'nda başlandı

1994

Trafik kazasında ağır yaralanan ve bitkisel hayata giren müzisyen Uzay Heparı öldü

1983

Milli Güvenlik Konseyi, 79 sayılı bildirisiyle Büyük Türkiye Partisi'ni kapattı

1974

Devlet memurlarıyla ilgili Kanun Hükmünde Kararname yürürlüğe girdi. Cumartesi ve pazar günleri hafta tatili sayıldı

1969

Ünlü soprano Maria Callas, Pier Paolo Pasolini'nin Göreme'de çekeceği ''Medea'' filmi için Türkiye'ye geldi

1967

Türkiye'de ikinci kez bir hastaya yapay kalp kapakçığı takıldı.

1963

''Manisa Tarzanı'' olarak tanınan Ahmet Bedevi öldü

1962

Nazi savaş suçlusu Adolf Eichmann, İsrail'de asıldı

1960

Türk Ordu Milli Futbol Takımı ikinci defa Dünya Şampiyonu oldu.

1957

Atatürk Üniversitesi Kanunu kabul edildi

1946

Varto ve Hınıs'taki 5,7 büyüklüğündeki depremde 839 kişi öldü

1933

İstanbul Darülfünununun kapatılıp yerine Milli Eğitim Bakanlığına bağlı yeni bir üniversitenin kurulmasına ilişkin kanun kabul edildi. MEB, ''İstanbul Üniversitesi''ni kurmakla görevlendirildi

1930

Dolmabahçe Sarayı salonunda ''Beynelmilel Turizm Kongresi'' düzenlendi

1927

Ford Model T otomobillerin sonuncusu üretim bandından çıktı. Bu tarihe kadar aynı modelden tam 15.007.003 araç üretilmişti.

1920

Ankara Hükümeti, Fransa ile antlaşma yaptı

1911

RMS Titanic yolcu gemisi denize indirildi. (Yapımı 1912'de tamamlanacaktır)

1859

Londra'daki ünlü saat kulesi Big Ben'in saati ilk kez çalışmaya başladı.

1799

Napolyon Bonapart, Akka yenilgisinin ardından savaş meydanını Cezzar Ahmet Paşa kuvvetlerine terk etti

MÖ 1279

Antik Mısır'da, 19. Hanedan firavunlarından II. Ramses başa geçti.

ZİYARETÇİ DEFTERİ

Düşüncelerinizi bizimle paylaşmak ister misiniz?Ziyaretçi Defteri