Üst Manşetler Altı

​BATI’DA GEYİK MOTİFİ

BATI’DA GEYİK MOTİFİ
 
Mevlüt KAYA
 
Geyik motifi, dünyanın çoğu yerinde “kutsal” bir kültür unsuru haline gelmiştir. Doğu ve Batı medeniyetleri arasında kaynaşmış olan geyik motifi, Sibirya’da, Avrupa ve Amerika kıtalarında da gerek buralardaki Türk kökenli topluluklar gerekse Türk kökenli olmayan topluluklar arasında yaygın bir hale gelmiştir.
Eskimolardaki inanışa göre; ren geyiği Pinga adında bir tanrıça olup, tüm hayvanların koruyucusuydu. Nerede ve ne biçimde olduğu bilinemezdi. İnanışa göre, bu tanrıça kimseye görünmezdi. Eski Yunan mitolojisinde “altın boynuzlu, tunçtan ayaklı bir geyik” yer almaktadır. Ayrıca eski Anadolu mitolojisinde, insanların alınyazılarına hâkim olan Hitit kader tanrısı Runda’nın yanında her zaman bir geyik bulunmaktaydı. Bu nedenle Hititlerde geyiğin kutsal olduğuna inanılmaktaydı. Runda aynı zamanda bir av tanrısıydı. Bir kartal, bir değnek ve bir geyiğe sahipti. Runda’nın sonraki çağlarda Avrupa’nın çeşitli yerlerinde geçen mitolojilerde görülmekle birlikte, buraların tanrılarıyla da birlikte anıldığı bilgisine erişilmiştir (1). Bununla birlikte Hititlerde, çeşitli değerli taşlardan yapılmış olan geyik figürlü ve boynuzlu motifli çeşitli eşyalar bulunmaktadır (2).
Kızılderililerde ve Japon kültüründe yaygın olan rüya tutucularının malzemesinin genellikle geyik boynuzundan olması ilgi çekicidir. Bu rüya tutucuların içindeki örgü kısmı ise örümcek ağı figüründen oluşmaktadır. Ayrıca, Avrupa kültüründe köklü bir yaygınlığa sahip olan “hor (Fars kültüründe nefir)” adlı manuel “korna”ların (horn=korn=korna ilişkisi) geyik ve keçi boynuzundan yapıldığını da ilave etmek gerekir. Tarihsel süreçte, elik keçi motifinin Avrupa’nın batısına dek ulaştığı, mevcut araştırmalarla sabittir. Konuyla ilgili araştırmalar yapmış olan N. Demir, Avrupa’daki İskandinav ülkelerinde ve Alp dağlarında bulunan kaya üstü resim ve figürlerinin genellikle Sibirya, Kazakistan ve Kırgızistan’dakilere benzediğini bildirmiştir (3).
Geyik kültünün önemine, bugünkü Avrupa’nın modern yaşamında da rastlanmaktadır. Buna dair en belirgin örneklerden biri, meşhur bir otomobille ilgilidir: “Porsche amblemindekisiyah at, Almanya’nın Stutgrat şehrinin armasından. Geyik boynuzu ile kırmızı-siyah çizgiler iseAlmanya’nın Württeenberg köyünün flamasından alıntı…” (4). İngilizce konuşan bazı ülkelerde, “fawna” sözcüğü, “genç, küçük geyik” anlamında kullanılan eski bir sözcüktür. Ayrıca bayan ismi olarak kullanılır. “Fawna”nın geyikle ilişkisi tesadüf değildir. Fawna; Hint-Avrupa dillerinden olan Hititçeden Yunan uygarlığına miras kalan ve zamanla Avrupa’nın uç yerlerine kadar ulaşan geyikler tanrısı Haruva‟ya dayanan “horn/corn/korn” kökleriyle biçimleri ortaya çıkmış, yer yer “kh-k/c-h-f” dönüşümüyle ses değişimlerine uğrayan, batı kültüründeki geyik/geyik boynuzu kültünün bir parçasıdır. Fawna, Yunan mitolojisinde bir tanrı adı olarak bilinir (5).
Dipnotlar:  (1) Artumak, A. (2002). “Doğu Ve Batı Mitolojilerinde Hayvan Motifi”. İstanbul Üniversitesi Veterinerlik Fakültesi Dergisi. 28/2, s.424. (2) Ünal, A. (1993). “Boğazköy Metinleri’nin Işığı Altında Hititler Devri Anadolu’sunda Filolojik ve Arkeolojik Veriler Arasındaki İlişkilerden Örnekler”, 1992 Yılı Anadolu Medeniyetleri Müzesi Konferansları. Ankara: Dönmez Ofset Müze Eserleri Turistik Yayınları, s. 22. (3) Demir, N. (2010). “Kaya Üstü Resmi (Rock Art) Olarak Dağ Keçisi/Elik Ve Tarihî Altyapısı”. Zeitschrift Für Die Welt Der Türken. Vol. 2, No. 2, s. 12. (4) http://www.on5yirmi5.com/galeri/yasam/150448/dunya-markalarinin-logolarininanlamlari/ (5) www.mainboard24.com/ingizlizce/454592-ingilizce-isimler.html
 
 
 
Dikkat! Yazılan yorumlar hiçbir şekilde sitenin görüş ve düşüncelerini yansıtmamaktadır. Yorumlar, yazan kişiyi bağlayıcı niteliktedir.
Blok Reklam 1

BU HAFTA OKUNANLAR

ANKET

Eynesil'e en son ne zaman geldiniz?
İmsak00:00
Güneş00:00
Öğle00:00
İkindi00:00
Akşam00:00
Yatsı00:00

GÜNLÜK BURÇLAR

KoçBoğaİkizlerYengeçAslanBaşakTeraziAkrepYayOğlakKovaBalık

SÜPER LİG

TakımOGMBAP

KARİKATÜR

Deneme kar

TARİHTE BUGÜN

2017

685 sayılı KHK ile "Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu" kuruldu

2017

Astana görüşmeleri

2015

Suudi Arabistan Kralı Abdullah bin Abdulaziz, Riyad'da tedavi gördüğü hastanede 91 yaşında vefat etti.

2014

Tayfun Pirselimoğlu'nun "Ben O Değilim" filmi Uluslararası Rotterdam Film Festivali'nde izleyiciyle buluştu

2013

Türk sinema ve tiyatro oyuncusu Savaş Akova, bugün vefat etti.

2012

Fransa Senatosu, 1915 olaylarıyla ilgili Ermeni iddialarının inkarını suç sayan yasa teklifini kabul etti.

2008

Kostas Karamanlis, 49 yıl aradan sonra Türkiye'yi ziyaret eden ilk Yunanistan Başbakanı oldu.

2007

Yapımına 16 yıl önce başlanan Bolu Dağı Tüneli'nin İstanbul'a gidiş yönü ulaşıma açıldı.

2005

Edebiyat tarihçisi, yazar Atilla Özkırımlı, 63 yaşında İstanbul'da vefat etti.

1995

Posta ile Yeni Şafak gazeteleri yayına başladı.

1990

Kızıl Ordu 41 yıl sonra Macaristan'dan ayrıldı.

1990

Parlamentodan Politika dergisi çıktı.

1989

Tacikistan'da deprem meydana geldi; 1000'in üstünde insan öldü.

1989

Ressam Salvador Dali, 84 yaşında İspanya'da öldü.

1978

Türkiye 1. Kömür Kongresi Zonguldak'ta yapıldı.

1974

İsrail askerleri Süveyş Kanalı'nın batısından çekilmeye başladı.

1973

Vietnam'da ateşkes ilan edildi. (Vietnam Savaşı)

1967

Naim Süleymanoğlu, Türk halterci, bugün doğdu.

1961

Dolandırıcılık olaylarıyla ünlenen Sülün Osman, Zeytinburnu'nda kumar oynarken yakalandı.

1957

TBMM, Ankara'da Ortadoğu Teknik Üniversitesi'nin kurulmasını kabul etti.

1941

I. Türk Karikatür Sergisi, İstanbul'da açıldı.

1925

Şili'de hükümet bir askeri darbeyle devrildi.

1922

İstanbul'da iki sokağa Piyer Loti ve Klodfarer adları verildi.

1913

Kamil Paşa Hükümeti, İttihat ve Terakki yanlılarınca devrildi, yerine Mahmut Şevket Paşa getirildi.

1896

Fizikçi Wilhelm Conrad Röntgen, adının verildiği cihazı icat etti.

1870

Montana'da Amerika Birleşik Devletleri ordusu, çoğunluğu kadın ve çocuk olmak üzere 173 kızılderiliyi öldürdü.

1849

Elizabeth Blackwell, tıp diploması alan ilk kadın oldu.

1793

Rusya ve Prusya, Polonya'yı bölüştü.

1719

Roma İmparatorluğu bünyesinde Lihtenştayn Prensliği oluşturuldu.

1556

Tarihin en yüksek ölü sayısına sahip depremi, Çin'in Shaanxi eyaletinde meydana geldi: yaklaşık 830,000 kişi ölü.

ZİYARETÇİ DEFTERİ

Düşüncelerinizi bizimle paylaşmak ister misiniz?Ziyaretçi Defteri