Üst Manşetler Altı

​BATI’DA GEYİK MOTİFİ

BATI’DA GEYİK MOTİFİ
 
Mevlüt KAYA
 
Geyik motifi, dünyanın çoğu yerinde “kutsal” bir kültür unsuru haline gelmiştir. Doğu ve Batı medeniyetleri arasında kaynaşmış olan geyik motifi, Sibirya’da, Avrupa ve Amerika kıtalarında da gerek buralardaki Türk kökenli topluluklar gerekse Türk kökenli olmayan topluluklar arasında yaygın bir hale gelmiştir.
Eskimolardaki inanışa göre; ren geyiği Pinga adında bir tanrıça olup, tüm hayvanların koruyucusuydu. Nerede ve ne biçimde olduğu bilinemezdi. İnanışa göre, bu tanrıça kimseye görünmezdi. Eski Yunan mitolojisinde “altın boynuzlu, tunçtan ayaklı bir geyik” yer almaktadır. Ayrıca eski Anadolu mitolojisinde, insanların alınyazılarına hâkim olan Hitit kader tanrısı Runda’nın yanında her zaman bir geyik bulunmaktaydı. Bu nedenle Hititlerde geyiğin kutsal olduğuna inanılmaktaydı. Runda aynı zamanda bir av tanrısıydı. Bir kartal, bir değnek ve bir geyiğe sahipti. Runda’nın sonraki çağlarda Avrupa’nın çeşitli yerlerinde geçen mitolojilerde görülmekle birlikte, buraların tanrılarıyla da birlikte anıldığı bilgisine erişilmiştir (1). Bununla birlikte Hititlerde, çeşitli değerli taşlardan yapılmış olan geyik figürlü ve boynuzlu motifli çeşitli eşyalar bulunmaktadır (2).
Kızılderililerde ve Japon kültüründe yaygın olan rüya tutucularının malzemesinin genellikle geyik boynuzundan olması ilgi çekicidir. Bu rüya tutucuların içindeki örgü kısmı ise örümcek ağı figüründen oluşmaktadır. Ayrıca, Avrupa kültüründe köklü bir yaygınlığa sahip olan “hor (Fars kültüründe nefir)” adlı manuel “korna”ların (horn=korn=korna ilişkisi) geyik ve keçi boynuzundan yapıldığını da ilave etmek gerekir. Tarihsel süreçte, elik keçi motifinin Avrupa’nın batısına dek ulaştığı, mevcut araştırmalarla sabittir. Konuyla ilgili araştırmalar yapmış olan N. Demir, Avrupa’daki İskandinav ülkelerinde ve Alp dağlarında bulunan kaya üstü resim ve figürlerinin genellikle Sibirya, Kazakistan ve Kırgızistan’dakilere benzediğini bildirmiştir (3).
Geyik kültünün önemine, bugünkü Avrupa’nın modern yaşamında da rastlanmaktadır. Buna dair en belirgin örneklerden biri, meşhur bir otomobille ilgilidir: “Porsche amblemindekisiyah at, Almanya’nın Stutgrat şehrinin armasından. Geyik boynuzu ile kırmızı-siyah çizgiler iseAlmanya’nın Württeenberg köyünün flamasından alıntı…” (4). İngilizce konuşan bazı ülkelerde, “fawna” sözcüğü, “genç, küçük geyik” anlamında kullanılan eski bir sözcüktür. Ayrıca bayan ismi olarak kullanılır. “Fawna”nın geyikle ilişkisi tesadüf değildir. Fawna; Hint-Avrupa dillerinden olan Hititçeden Yunan uygarlığına miras kalan ve zamanla Avrupa’nın uç yerlerine kadar ulaşan geyikler tanrısı Haruva‟ya dayanan “horn/corn/korn” kökleriyle biçimleri ortaya çıkmış, yer yer “kh-k/c-h-f” dönüşümüyle ses değişimlerine uğrayan, batı kültüründeki geyik/geyik boynuzu kültünün bir parçasıdır. Fawna, Yunan mitolojisinde bir tanrı adı olarak bilinir (5).
Dipnotlar:  (1) Artumak, A. (2002). “Doğu Ve Batı Mitolojilerinde Hayvan Motifi”. İstanbul Üniversitesi Veterinerlik Fakültesi Dergisi. 28/2, s.424. (2) Ünal, A. (1993). “Boğazköy Metinleri’nin Işığı Altında Hititler Devri Anadolu’sunda Filolojik ve Arkeolojik Veriler Arasındaki İlişkilerden Örnekler”, 1992 Yılı Anadolu Medeniyetleri Müzesi Konferansları. Ankara: Dönmez Ofset Müze Eserleri Turistik Yayınları, s. 22. (3) Demir, N. (2010). “Kaya Üstü Resmi (Rock Art) Olarak Dağ Keçisi/Elik Ve Tarihî Altyapısı”. Zeitschrift Für Die Welt Der Türken. Vol. 2, No. 2, s. 12. (4) http://www.on5yirmi5.com/galeri/yasam/150448/dunya-markalarinin-logolarininanlamlari/ (5) www.mainboard24.com/ingizlizce/454592-ingilizce-isimler.html
 
 
 
Dikkat! Yazılan yorumlar hiçbir şekilde sitenin görüş ve düşüncelerini yansıtmamaktadır. Yorumlar, yazan kişiyi bağlayıcı niteliktedir.

BU HAFTA OKUNANLAR

ANKET

Eynesil'e en son ne zaman geldiniz?
İmsak00:00
Güneş00:00
Öğle00:00
İkindi00:00
Akşam00:00
Yatsı00:00

GÜNLÜK BURÇLAR

KoçBoğaİkizlerYengeçAslanBaşakTeraziAkrepYayOğlakKovaBalık

SÜPER LİG

TakımOGMBAP

KARİKATÜR

Deneme kar

TARİHTE BUGÜN

404

Ayasofya, çıkan isyanlar sırasında yakıldı.

1481

II. Bayezid ile Cem Sultan arasında Yenişehir Savaşı yapıldı.

1837

Kraliçe Victoria, 18 yaşında Birleşik Krallık tahtına çıktı. 63 yıldan fazla tahtta kalarak en uzun süre saltanat süren Birleşik Krallık hükümdarı olacaktır.

1840

Samuel Morse, telgrafın patentini aldı.

1877

Alexander Graham Bell Hamilton servisini başlattı.

1884

Mülkiye Mühendis Mektebi kuruldu.

1920

Çerkez Ethem kuvvetleri Yozgat Ayaklanması'nı bastırmak üzere Ankara'dan yola çıktı.

1926

Mustafa Kemal'e İzmir'de suikast girişimiyle ilgili tutuklamalar devam ediyor; eski Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası lider kadrosundan Ali Fuat Cebesoy tutuklandı; Kazım Karabekir Paşa da 22 Haziran günü tutuklandı.

1927

Tarım Okulları kurulmasını öngören kanun kabul edildi.

1932

Mustafa Kemal Paşa, binası yanan Fenerbahçe Kulübüne 500 lira bağışladı.

1933

İstanbul Üniversitesinde, İnkılap Enstitüsü kurulması kararlaştırıldı.

1938

19 Mayıs, 3466 sayılı kanunla millî bayram olarak kabul edildi. Dağ Başını Duman Almış marşı, Gençlik ve Spor Bayramı marşı olarak kabul edildi.

1943

Adapazarı'nda meydana gelen 5,6 şiddetindeki depremde 346 kişi öldü.

1946

Türk müzisyen, yazar, politikacı, yönetmen Zülfü Livaneli, bugün doğdu.

1963

Küba Füze Krizi'nin ardından Sovyetler Birliği ile ABD arasında "kırmızı telefon" adı verilen bir doğrudan iletişim hattı kuruldu.

1963

Beyaz Saray ile Kremlin arasında kırmızı telefon hattı kuruldu.

1963

İngiltere ile Fransa'yı birbirine bağlayacak ''Manş Tüneli'' projesi açıklandı.

1967

Oyuncu Nicole Kidman, bugün doğdu.

1973

İstanbul Kültür ve Sanat Vakfının Cumhuriyetin 50. Yılı dolayısıyla düzenlediği İstanbul Festivali başladı.

1976

İlk kez yapılan Kıbrıs Türk Federe Devleti seçimlerinde Rauf Denktaş ''Devlet Başkanı'' seçildi.

1978

Adı Chelsea ile özdeşleşen futbolcu Frank Lampard, bugün doğdu.

1984

Viyana'da Çalışma Ataşesi Erdoğan Özen, otomobiline yerleştirilen bombanın patlaması sonucu öldü.

1990

Viyana'da açılacak ''Anadolu'nun Görkemi'' adlı sergi için gönderilen 7 bin 500 yıllık ''Ana Tanrıça'' heykeli çalındı.

1990

Eureka adı verilen asteroit keşfedildi

1990

Akçaabat'ta büyük bir sel felaketi meydana geldi. 39 kişi öldü, 4 kişi kayboldu.

1990

Ziraat Bankası, Ziraat-Visa adıyla yeni bir kredi kartı uygulaması başlattı.

1991

Alman Parlementosu, ülkenin başkentini Bonn'dan tekrar Berlin'e taşıma kararı aldı.

2001

Pakistan cumhurbaşkanı Pervez Müşerref oldu.

2008

Türkiye Milli Futbol Takımı, Hırvatistan Milli Futbol Takımını EURO 2008'de normal süresi 1-1 sona eren maçta penaltılarla 3-1 lik skorla eleyerek yarı finale yükseldi.

2012

AB üyeleri, Türkiye ile vize muafiyeti müzakerelerinin başlamasına yeşil ışık yaktı.

2016

NATO tarafından gönderilen savunma sistemlerinin Kahramanmaraş'a kurulum çalışmalarına başlandı.

2017

NASA Kepler Uzay Teleskobu Güneş Sistemi'nin dışında yaşam ihtimali olan Dünya büyüklüğünde 10 yeni gezegen keşfetti.

ZİYARETÇİ DEFTERİ

Düşüncelerinizi bizimle paylaşmak ister misiniz?Ziyaretçi Defteri