KARAOVACIK YAYLASINA DAİR TARİHSEL BİR NOT

KARAOVACIK YAYLASINA DAİR TARİHSEL BİR NOT
Giresun’un ilçelerinden Eynesil-Yağlıdere arasındaki geniş havzanın yayla ve obalarının önemli bir toplanma, alışveriş ve geçiş noktası olan Karaovacık, yöre kültüründe önemli bir yeri olan 2528 rakımlı Ahılbaba/Halbaba Dağı’na da geçit veren geçmişi oldukça eski bir yayladır. Etrafının saran obalar, dağ eteklerine kurulmuş ise de Karaovacık merkezi düzlükten oluşmaktadır. Karaovacık merkezi; Eynesil, Görele, Tirebolu, Yağlıdere ve özellikle bağlı bulunduğu Espiye yaylacılarının hayvancılığa bağlı ticarî ilişkilerinde bir şekilde yollarının kesiştiği bir uğrak yeri olagelmiştir. Karaovacık yaylasının geçmişini aydınlatacak pek fazla yazılı kaynak veya belge olmasa da geniş bir bölgenin yaylacılık belleğinde yer tutmuş olması, buranın yöre tarihi açısından önemli olduğunun bir göstergesidir. Geleneksel yayla şenliklerinin düzenlendiği bu yayla, Osmanlı’nın son dönemlerinden itibaren sayısız otçu göçü (=ot göçü)ne tanıklık etmiştir.
Devlet Arşivleri’nden edindiğimiz 1836 yılına ait bir belgeyi burada ele alarak Karaovacık hakkında bilgileri paylaşacağız. Böylelikle halk arasında nadir de olsa bilinen ve daha önceki zamanlarda derlemelerimizden elde ettiğimiz kayıtlarda “Karaovacık adının nereden geldiği” hususundaki bilgileri yukarıda zikredilen belge ile kısmen doğrulamaya çalışacağız. 1836 tarihli belge, Evkâf-ı Humayun’a ait bir telhis belgesidir. Konusu ise “Kürtün kazası muzafatından Tirebolu'ya bağlı Karaovacık'ta bulunan Kara Beyzade Hasan Ağa Camii hitabetinin Nebi b. Hüseyin Halife'ye tevcihi”dir. Belgenin çevirisini aşağıda naklediyoruz:
“Evkaf-ı Humayun Nazırı Devletlü Efendi muktezasını ilam eylesün deyu buyruldu
Fî 8 Sa sene 252
Telhîs
Ma’ruz-ı bendeleridir ki
Nezaret-i Evkâf-ı Humayun’a mülhak evkaftan Kürtün kazası muzafatından nefs-i Tirebolu tevabiinden Karaovacık nam mahallinde vaki Karabeyzade Hasan Ağa nam sahibü’l-hayrın bina eylediği cami-i şerif vakfından olmak üzere yevmî bir akçe vazife ile hitabet cihet-i mutasarrıfı Hüseyin bin Nebi Halifenin vefatı vukuuyla mahlûlünden erbab-ı istikanından sulbî oğlu Nebi Halife tevcihen kaza-i tasdir naibi sulbi çakerine havale buyurulan işbu ilâmında istida eder cihet-i mezkûr müteveffayı merkumun elyevm uhdesinde olacağı derkenardan müsteban olmakla bu surette cihet-i mezkûr babası müteveffa merkumun mahlûlünden ber mucib-i nizam bi’t-takî bila kusur edayı hizmet etmek ve terk ve tekâsül eder ise refiinden ahire verilmek şartıyla oğlu merkume ba-hatt-ı hümayun-ı şevket-makrun-ı şahane ve barü’us-ı hümayun tevcih ve yedine kaleminden beratı ita olunmak babında emr u ferman-ı hazret-i men-lehü’l-emrindir.
(Mühür Mehmed Hasib)
Der-i devlet mekine arz-ı dai-i kemine oldur ki Kürtün kazası muzafatından nefs-i Tirebolu tevabiinden Karaovacık nam mahallinde vakî eshab-ı hayratdan Veli Beyzade Hasan Ağa nam sahibü’l-hayrın bina ve ihya eylediği cami-i şerifinde yevmî bir akçe vazife ile hatib olan Hüseyin bin Nebi fevt olup yeri kalî ve hizmet-i lazimesi mu’tell kalmakla yerine erbab-ı istihkaktan müteveffayı mezburun sulb-i oğlu Nebi bin Hüseyin ber-vechde lâyık ve mahal ü müstehak olmakça cihet-i mezbureyi vazife-i mersulesiyle babası fevtinden oğlu Nebi nam daîleri üzerine tevcihe ve yedine bir kıta berat-ı şerif-i âlîşân sadaka ve inayet ihsan buyurulmak istirhamında vaki’ül-hâl bi’l-at-temasî paye-i serîr-i âlâya arz ve îlâm olundu bakî emr hazreti men lehül emrindir harren fil yevmüs-salis min şehri Muharremül-haram sene isna ve hamsîn ve miateyn ve elf.
52 sa 18
El-abdu’d dâî li’d devleti’l aliyyül Osmaniyye
İbrahimü’l- el-müvellâ-yi halâfe bi-kaza-i Tirebolu” (BOA, 01598 00093 001 01).
Belge, içerik olarak kısaca; 1836’da Karaovacık’taki Karabeyzade Hasan Ağa’nın yaptırdığı caminin hatibi Hüseyin bin Nebi Halife’nin vefatı üzerine, hitabet görevinin oğlu Nebi b. Hüseyin Halife'ye verilmesiyle ilgilidir. Ancak belgede geçen ve camiyi yaptıran sahibü’l-hayrın “Kara Beyzade” namı ile benzeşen –ancak gerçeği yansıttığına dair kanıt bulunmayan- halk arasında Karaovacık’ın ad kökeninin “Karabeycik”ten geldiğine dair anlatının bulunması dikkat çekicidir: Anlatıya göre, “Karaovacık yaylasının eski adı Karabeycik’tir. Karabey adında bir eşkıya Osmanlı döneminde, devletten kaçarak buraya gelir. Burada yakalanarak öldürülür. Yaylanın adı bu dönemden sonra Karabeycik olarak anılmaya başlanır. Ancak halk arasında telaffuzu kolay olduğu için Karabeycik adı zamanla değişime uğrayarak Karabacuk(=Garabacuk) halini almıştır.” (Mevlüt Kaya, Çepniler, İst. 2011, s. 352). Bu rivayette “Karaovacık” adının kökeninde “Karabeycik” adında ve eşkıya olarak nakledilen şahıs ile yukarıdaki belgede aktarılan hayır sahibi Hasan Ağa’nın namı olan “Karabeyzade” adı arasındaki benzeşme rastlantısal da olabilir ya da halk anlatılarında tarihi saptanamayan “Karabeycik” namındaki sözde “eşkıya” daha eski tarihlerde yaşamış da olabilir; buna dair bir yazılı kanıt yoktur. Bir görüş olarak, 1836’da Karaovacık olarak kayıtlara geçmiş olan yaylanın merkezindeki geniş düzlüğün ova tanımlamasına uyacak büyüklükte olmaması onu “ovacık” (Karaovacık) yapmış olabilir. “Kara” ovacık denmesi de muhtemelen toprağının rengi, düzlüğünden karın çabuk kalkmaması, soğuk havası ve bunlara bağlı olarak bu merkezde tarımsal verimin düşük olması ile ilgilidir.
 
Dikkat! Yazılan yorumlar hiçbir şekilde sitenin görüş ve düşüncelerini yansıtmamaktadır. Yorumlar, yazan kişiyi bağlayıcı niteliktedir.
Mustafa Aktaş 1 yıl önce
Heryerde olduğu gibi maalesef orayı da vandalizm teslim almış. Adeta gecekondu mahallesine dönmüş. Acilen devlet kurumları o ucubeleri yıksın

BU HAFTA OKUNANLAR

BU HAFTA YORUMLANANLAR

ANKET

Türkiye′de salgını önlemek için alınan ek tedbirler yeterli mi?
İmsak00:00
Güneş00:00
Öğle00:00
İkindi00:00
Akşam00:00
Yatsı00:00

GÜNLÜK BURÇLAR

KoçBoğaİkizlerYengeçAslanBaşakTeraziAkrepYayOğlakKovaBalık

SÜPER LİG

TakımOGMBAP

TARİHTE BUGÜN

2018

Özel bir koleksiyonda olduğu tespit edilen Kültür ve Turizm Bakanlığı envanterine kayıtlı 524 yıllık el yazması Kur'an-ı Kerim, 54 yıl sonra Topkapı Sarayı Müzesine iade edildi

2018

Uluslararası Suçları Araştırma Ekibi, 2014'te Ukrayna'da düşürülen Malezya Havayolları MH17'nin, Rus ordusuna ait bir füze tarafından vurulduğunu tespit etti. Rusya Savunma Bakanlığı, soruşturma grubunun açıklamasını yalanladı.

2017

ABD Başkanı Trump'ın seçilmeden önce "Cehennem çukuru" olarak nitelendirdiği Belçika'nın başkenti Brüksel'e gelmesi binlerce kişi tarafından protesto edildi

2017

Brezilya'nın kuzeydoğusundaki bir madende, 1,3 metre uzunluğunda 272 kilogram ağırlığında zümrüt bulundu

2017

Libya açıklarında 500 göçmeni taşıyan teknenin alabora olması nedeniyle 34 kişi hayatını kaybetti

2016

Yunanistan'ın Makedonya sınırındaki 9 bin sığınmacının yaşadığı İdomeni sığınmacı kampı boşaltıldı

2016

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Başbakan Binali Yıldırım Başkanlığında kurulan 65'inci Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti'ni onayladı

2003

Letonya'nın başkenti Riga'da gerçekleştirilen 48. Eurovision Şarkı Yarışması'nı Türkiye adına yarışan Sertab Erener kazandı.

2000

İsrail, Güney Lübnan'da 22 yıldır sürdürdüğü işgale son verdi

1993

Bingöl-Elazığ karayolunda pusu kuran PKK militanları 33 silahsız askeri kurşuna dizdi.

1989

Bulgaristan'dan Türkiye'ye zorunlu göç başladı

1979

Yüzde 85'i yerli malzeme ile üretilen ilk Türk uçağı "Mavi Işık 79-XA", Kayseri İkmal Merkezi'nde başarılı bir deneme uçuşu gerçekleştirdi

1967

Türk oyuncu Tamer Karadağlı, bugün doğdu.

1966

Fransız ünlü eski futbolcu Eric Cantona, bugün doğdu.

1964

Peru'da bir futbol maçında kargaşa çıktı: 135 kişi öldü.

1963

Afrika Birliği Teşkilatı kuruldu.

1956

İlk Eurovision Şarkı Yarışması, İsviçre'nin Lugano kentinde düzenlendi. 7 ülkenin katıldığı yarışmayı ev sahibi İsviçre'nin şarkısı kazandı.

1946

Türkiye Cumhuriyeti Eski Başbakanı Tansu Çiller, bugün doğdu.

1945

Krasnodar Kray'da Karadeniz kıyısındaki Şapsığ Ulusal Rayonu lağvedildi.

1943

Polonya'daki Auschwitz toplama kampında tutuklular üzerinde yaptığı korkunç deneylerle tanınan ölüm meleği lakaplı doktor Josef Mengele göreve başladı.

1941

Danimarka Kanalı Savaşı'nda, İngiliz zırhlısı Hood, Bismark tarafından batırıldı.

1940

Igor Sikorsky ilk başarılı tek rotorlu helikopter uçuşunu gerçekleştirdi.

1924

Yabancı şirketlerce işletilen Anadolu Demiryolları Şirketi'nin millileştirilmesi için Anadolu-Bağdat Demiryolları Müdiriye-i Umumiyesi kuruldu.

1921

Mustafa Kemal Paşa'ya suikast için Ankara'ya geldiği kanıtlanan İngiliz casusu Mustafa Sagir idam edildi

1921

ABD'de Sacco ve Vanzetti'nin yargılanmalarına başlandı.

1844

Amerikalı mucit Samuel F.B. Morse, ABD Senatosu üyelerinin hazır bulunduğu bir deneyle ABD Kongre binasından Baltimore'da bir tren istasyonuna icadı olan Mors alfabesiyle ilk mesajı gönderdi

1883

Yapımı 14 yıl süren New York City'deki Brooklyn Köprüsü trafiğe açıldı.

1543

Dünya'nın Güneş'in çevresinde döndüğünü ispatlayan bilim adamı Kopernik öldü

1218

Beşinci Haçlı seferi'nde Haçlılar Akka şehrini Eyyubiler'e bıraktılar.

1040

Selçuklu Devleti'nin kuruluşu bugündür.

ZİYARETÇİ DEFTERİ

Düşüncelerinizi bizimle paylaşmak ister misiniz?Ziyaretçi Defteri