KARAOVACIK YAYLASINA DAİR TARİHSEL BİR NOT

KARAOVACIK YAYLASINA DAİR TARİHSEL BİR NOT
Giresun’un ilçelerinden Eynesil-Yağlıdere arasındaki geniş havzanın yayla ve obalarının önemli bir toplanma, alışveriş ve geçiş noktası olan Karaovacık, yöre kültüründe önemli bir yeri olan 2528 rakımlı Ahılbaba/Halbaba Dağı’na da geçit veren geçmişi oldukça eski bir yayladır. Etrafının saran obalar, dağ eteklerine kurulmuş ise de Karaovacık merkezi düzlükten oluşmaktadır. Karaovacık merkezi; Eynesil, Görele, Tirebolu, Yağlıdere ve özellikle bağlı bulunduğu Espiye yaylacılarının hayvancılığa bağlı ticarî ilişkilerinde bir şekilde yollarının kesiştiği bir uğrak yeri olagelmiştir. Karaovacık yaylasının geçmişini aydınlatacak pek fazla yazılı kaynak veya belge olmasa da geniş bir bölgenin yaylacılık belleğinde yer tutmuş olması, buranın yöre tarihi açısından önemli olduğunun bir göstergesidir. Geleneksel yayla şenliklerinin düzenlendiği bu yayla, Osmanlı’nın son dönemlerinden itibaren sayısız otçu göçü (=ot göçü)ne tanıklık etmiştir.
Devlet Arşivleri’nden edindiğimiz 1836 yılına ait bir belgeyi burada ele alarak Karaovacık hakkında bilgileri paylaşacağız. Böylelikle halk arasında nadir de olsa bilinen ve daha önceki zamanlarda derlemelerimizden elde ettiğimiz kayıtlarda “Karaovacık adının nereden geldiği” hususundaki bilgileri yukarıda zikredilen belge ile kısmen doğrulamaya çalışacağız. 1836 tarihli belge, Evkâf-ı Humayun’a ait bir telhis belgesidir. Konusu ise “Kürtün kazası muzafatından Tirebolu'ya bağlı Karaovacık'ta bulunan Kara Beyzade Hasan Ağa Camii hitabetinin Nebi b. Hüseyin Halife'ye tevcihi”dir. Belgenin çevirisini aşağıda naklediyoruz:
“Evkaf-ı Humayun Nazırı Devletlü Efendi muktezasını ilam eylesün deyu buyruldu
Fî 8 Sa sene 252
Telhîs
Ma’ruz-ı bendeleridir ki
Nezaret-i Evkâf-ı Humayun’a mülhak evkaftan Kürtün kazası muzafatından nefs-i Tirebolu tevabiinden Karaovacık nam mahallinde vaki Karabeyzade Hasan Ağa nam sahibü’l-hayrın bina eylediği cami-i şerif vakfından olmak üzere yevmî bir akçe vazife ile hitabet cihet-i mutasarrıfı Hüseyin bin Nebi Halifenin vefatı vukuuyla mahlûlünden erbab-ı istikanından sulbî oğlu Nebi Halife tevcihen kaza-i tasdir naibi sulbi çakerine havale buyurulan işbu ilâmında istida eder cihet-i mezkûr müteveffayı merkumun elyevm uhdesinde olacağı derkenardan müsteban olmakla bu surette cihet-i mezkûr babası müteveffa merkumun mahlûlünden ber mucib-i nizam bi’t-takî bila kusur edayı hizmet etmek ve terk ve tekâsül eder ise refiinden ahire verilmek şartıyla oğlu merkume ba-hatt-ı hümayun-ı şevket-makrun-ı şahane ve barü’us-ı hümayun tevcih ve yedine kaleminden beratı ita olunmak babında emr u ferman-ı hazret-i men-lehü’l-emrindir.
(Mühür Mehmed Hasib)
Der-i devlet mekine arz-ı dai-i kemine oldur ki Kürtün kazası muzafatından nefs-i Tirebolu tevabiinden Karaovacık nam mahallinde vakî eshab-ı hayratdan Veli Beyzade Hasan Ağa nam sahibü’l-hayrın bina ve ihya eylediği cami-i şerifinde yevmî bir akçe vazife ile hatib olan Hüseyin bin Nebi fevt olup yeri kalî ve hizmet-i lazimesi mu’tell kalmakla yerine erbab-ı istihkaktan müteveffayı mezburun sulb-i oğlu Nebi bin Hüseyin ber-vechde lâyık ve mahal ü müstehak olmakça cihet-i mezbureyi vazife-i mersulesiyle babası fevtinden oğlu Nebi nam daîleri üzerine tevcihe ve yedine bir kıta berat-ı şerif-i âlîşân sadaka ve inayet ihsan buyurulmak istirhamında vaki’ül-hâl bi’l-at-temasî paye-i serîr-i âlâya arz ve îlâm olundu bakî emr hazreti men lehül emrindir harren fil yevmüs-salis min şehri Muharremül-haram sene isna ve hamsîn ve miateyn ve elf.
52 sa 18
El-abdu’d dâî li’d devleti’l aliyyül Osmaniyye
İbrahimü’l- el-müvellâ-yi halâfe bi-kaza-i Tirebolu” (BOA, 01598 00093 001 01).
Belge, içerik olarak kısaca; 1836’da Karaovacık’taki Karabeyzade Hasan Ağa’nın yaptırdığı caminin hatibi Hüseyin bin Nebi Halife’nin vefatı üzerine, hitabet görevinin oğlu Nebi b. Hüseyin Halife'ye verilmesiyle ilgilidir. Ancak belgede geçen ve camiyi yaptıran sahibü’l-hayrın “Kara Beyzade” namı ile benzeşen –ancak gerçeği yansıttığına dair kanıt bulunmayan- halk arasında Karaovacık’ın ad kökeninin “Karabeycik”ten geldiğine dair anlatının bulunması dikkat çekicidir: Anlatıya göre, “Karaovacık yaylasının eski adı Karabeycik’tir. Karabey adında bir eşkıya Osmanlı döneminde, devletten kaçarak buraya gelir. Burada yakalanarak öldürülür. Yaylanın adı bu dönemden sonra Karabeycik olarak anılmaya başlanır. Ancak halk arasında telaffuzu kolay olduğu için Karabeycik adı zamanla değişime uğrayarak Karabacuk(=Garabacuk) halini almıştır.” (Mevlüt Kaya, Çepniler, İst. 2011, s. 352). Bu rivayette “Karaovacık” adının kökeninde “Karabeycik” adında ve eşkıya olarak nakledilen şahıs ile yukarıdaki belgede aktarılan hayır sahibi Hasan Ağa’nın namı olan “Karabeyzade” adı arasındaki benzeşme rastlantısal da olabilir ya da halk anlatılarında tarihi saptanamayan “Karabeycik” namındaki sözde “eşkıya” daha eski tarihlerde yaşamış da olabilir; buna dair bir yazılı kanıt yoktur. Bir görüş olarak, 1836’da Karaovacık olarak kayıtlara geçmiş olan yaylanın merkezindeki geniş düzlüğün ova tanımlamasına uyacak büyüklükte olmaması onu “ovacık” (Karaovacık) yapmış olabilir. “Kara” ovacık denmesi de muhtemelen toprağının rengi, düzlüğünden karın çabuk kalkmaması, soğuk havası ve bunlara bağlı olarak bu merkezde tarımsal verimin düşük olması ile ilgilidir.
 
Dikkat! Yazılan yorumlar hiçbir şekilde sitenin görüş ve düşüncelerini yansıtmamaktadır. Yorumlar, yazan kişiyi bağlayıcı niteliktedir.
Mustafa Aktaş 3 ay önce
Heryerde olduğu gibi maalesef orayı da vandalizm teslim almış. Adeta gecekondu mahallesine dönmüş. Acilen devlet kurumları o ucubeleri yıksın

BU HAFTA OKUNANLAR

ANKET

Türkiye′de salgını önlemek için alınan ek tedbirler yeterli mi?
İmsak00:00
Güneş00:00
Öğle00:00
İkindi00:00
Akşam00:00
Yatsı00:00

GÜNLÜK BURÇLAR

KoçBoğaİkizlerYengeçAslanBaşakTeraziAkrepYayOğlakKovaBalık

SÜPER LİG

TakımOGMBAP

TARİHTE BUGÜN

2017

Mısır'ın Ariş kentinde Ravda Camisi'ne cuma namazı sırasında terör örgütü DEAŞ üyesi 25-30 terörist tarafından düzenlenen bombalı ve silahlı saldırıda 310 kişi öldü, 128 kişi yaralandı. Saldırı nedeniyle Mısır'da 3 gün milli yas ilan edildi

2013

Anadolu Ajansı Amerika Bölge Direktörlüğü New York Ofisi, Başbakan Yardımcısı Bülent Arınç'ın katılımıyla açıldı.

2012

Uluslararası Atletizm Federasyonları Birliği, erkeklerde Jamaikalı sprinter Usain Bolt'u, bayanlarda ABD'li sprinter Allyson Felix'i ''Yılın atleti'' seçti.

2011

Sporda şike, spor alanlarına yasak madde sokma, hakaret içeren tezahüratta bulunma cezalarını azaltan yasa teklifi, TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaştı

1994

Galatasaray F.C Barcelona'yı 2-1 yendi; kutlamalarda 3 kişi öldü.

1977

Yunanistan, Büyük İskender'in babası Kral II. Philip'in mezarının bulunduğunu açıkladı.

1976

Van ve çevresinde; Çaldıran-Muradiye'de etkili olan 7,2 büyüklüğündeki depremde 3 bin 840 kişi öldü.

1968

Türk futbolcu, teknik direktör Bülent Korkmaz, bugün doğdu.

1961

BM, nükleer silah yasağını ABD'nin protestosuna karşın kabul etti.

1941

II. Dünya Savaşı ortamında; pasta ve unlu yiyeceklerin yapımı yasaklandı

1939

Gestapo, Çekoslovakya'da 120 öğrenciyi öldürdü.

1934

Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal, Meclisten çıkan kanunla Atatürk soyadını aldı.

1870

Türkiye'nin ilk mizah gazetesi Diyojen yayımlandı.

1859

Darwin'in "Türlerin Kökeni" çalışması yayımlandı.

1642

Abel Tasman, Tazmanya'ya ayak basan ilk Avrupalı oldu.

ZİYARETÇİ DEFTERİ

Düşüncelerinizi bizimle paylaşmak ister misiniz?Ziyaretçi Defteri